Το νέο KerkiniToday είναι γεγονός, με λιγότερες αναρτήσεις αλλά σχετικές σχεδόν όλες με τον τόπο μας -->Αναζητήστε το Σαββατοκύριακο την ανάρτηση "ΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΜΝΗΜΕΣ ΜΟΥ", με την μεγάλη επιτυχία και αναγνώριση για την προσπάθεια μας. -->

Δευτέρα, 16 Δεκεμβρίου 2013

Η Κερκίνη του χθες και του σήμερα

Η Κερκίνη του χθες

Εξακοντιζόμαστε με την βοήθεια του ταχύτερου μεταφορικού μέσου του νου, σχεδόν 20000 χρόνια πριν από το σήμερα, έληγε τότε η τελευταία περίοδος παγετώνων που γνώρισε η γηραιά μας ήπειρος, ο παγετώνας της Ροδόπης έλιωσε και οι τρομακτικοί όγκοι νερού που προέκυψαν κύλησαν από τις βουνοπλαγιές ως κάτω χαμηλά σε μια πεδιάδα αυτή που πολύ αργότερα μετασχηματίστηκε στην πεδιάδα των Σερρών που γνωρίζουμε. 


 

Η μια βρισκόταν στο νότιο τμήμα της πεδιάδας και οι ιστορικοί την ονόμαζαν "Κερκινίτιδα" ή "Κέρκουρο" και η άλλη ήταν στα βορειοδυτικά και είχε την ονομασία "Πρασιάδα". 
Οι αιώνες περνούσαν, ο ποταμός με τους χείμαρρους συνέχιζαν το έργο τους χωρίζοντας ξανά και ξανά τις λίμνες, καθώς ήρθε ο 20ος αιώνας βρήκε στην περιοχή απλωτά βαλτοτόπια και αναρίθμητες μικρές λίμνες, δυο ήταν οι πιο μεγάλες: του Αχινού στα ανατολικά και η Κερκίνη, στη θέση περίπου της αρχαίας Πρασιάδας. Η Κερκίνη που την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας ονομαζόταν Μπούτκοβο, ήταν σαφώς πιο μικρή από τη λίμνη του Αχινού κι αρκετές μάλιστα ήταν οι φορές που στέγνωνε εντελώς, όλος αυτός ο κόσμος των νερών έσφυζε από μορφές ζωής, φυτικές και ζωικές. 


Ωστόσο ο ποταμός δεν ήταν πάντοτε μια ευλογία για τους κατοίκους του τόπου. Δυναμικός και ασυγκράτητος, δεν κατόρθωνε όλες τις φορές να παραμένει στα όρια που του απλωνόταν με μανία πλημμυρίζοντας χωριά και καλλιέργειες, φτάνοντας σχεδόν ως τα ρίζα των βουνών και των λόφων. Η κατάσταση για τους κατοίκους έγινε πραγματικά πολύ άσχημη ιδίως μετά τους βαλκανικούς πολέμους την μικρασιατική καταστροφή και την εγκατάσταση στην περιοχή των προσφύγων, τότε η γη ήταν πολύτιμη γιατί ήταν αναγκαία.


Το 1928 το ελληνικό δημόσιο αναθέτει στην εταιρία John Monks-Ulen & Co από της ΗΠΑ το έργο της μετατροπής της πεδιάδας των Σερρών ΄΄ … σε δεκάδες χιλιάδες στρέμματα εύφορων χωραφιών…΄΄ έξι χρόνια αργότερα η ξένη εταιρία που έμεινε γνωστή στο πανελλήνιο σαν Ουλεν, είχε περάτωση το έργο, αποξηράνθηκαν η λίμνη του Αχινού και αρκετοί βάλτοι, διευθετήθηκαν με αναχώματα οι κοίτες του Στρυμόνα, κι ένα φράγμα στήθηκε το 1932 κοντά στο χωριό Λιθότοπος, ο πρώτος αυτός φραγμός στη ροή των νερών του ποταμού υπήρξε η απαρχή της δημιουργίας της λίμνης Κερκίνης ως τεχνητού ταμιευτήρια νερού όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. 

Ο σκοπός που δημιουργήθηκε η τεχνητή λίμνη ήταν τριπλός: ν΄ αντιμετωπιστούν οι πλημμύρες, οι αυξημένες ανάγκες για άρδευση των καλλιεργειών και η συγκράτηση των υλικών που μεταφέρει ο Στρυμόνας. 
Ωστόσο και πάλι ο ποταμός γέμισε με φερτά υλικά την λίμνη, το 1952 αναγκάστηκαν να υψώσουν το ανάχωμα, και πάλι ο ποταμός ξέφευγε από όρια του, γέμισε τη λίμνη δημιουργούσε με τις αποθέσεις του εύφορες εκτάσεις που οι άνθρωποι επιθυμούσαν να καλλιεργήσουν, και το 1982 εγκαινιάζεται το νέο φράγμα, ο ποταμός όμως, εξακολουθεί να υπάρχει και να ορίζει διαφορικά από τον άνθρωπο, ίσως μας ωθεί να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση με μια άλλη οπτική, αυτήν της συνύπαρξης με την φύση και όχι αυτής της άμετρης εκμετάλλευσης των στοιχείων της. 

Όπως ήταν επόμενο, όλες τις αλλαγές στη γεωμορφολογία και στην υδρολογία του τόπου τις ακολουθούσαν οι κατάλληλες προσαρμογές των φυτών και των ζώων, τα οποία με σφρίγος και πείσμα ξεπερνούσαν τα αδιέξοδα. Έτσι το βασίλειο αυτό του νερού μπορούσε να διατηρείται ως ΄΄παράδεισος επί γης ΄΄με ανεκτίμητο φυσικό πλούτο, πως συνέβη αυτό; η σημερινή λίμνη βρίσκεται πάνω σε πανάρχαιο υγροτοπικό χώρο, από το ουρανό της διέρχεται ένας επίσης πανάρχαιος αέρινος διάδρομος που ακολουθούν τα πουλιά μεταναστεύοντας. 

Είναι λίμνη σχετικά αβαθής με πλούσια την υδρόβια και παρόχθια βλάστηση και ήπιες κλίσεις ανάγλυφου στα βόρεια και στα βορειοανατολικά, έχει αδιάλειπτη τροφοδοσία από τον ποταμό τόσο σε νερό όσο και σε θρεπτικά στοιχεία αλλά και επειδή περιοδικά η λίμνη παρουσιάζει υψηλή παραγωγικότητα. Εξαιτίας αυτών των συνθηκών που σε άλλες τεχνητές λίμνες δεν ισχύουν, στάθηκε δυνατό σ΄ ένα έργο ανθρώπου ν΄ αποτελέσει προπύργιο και καταφύγιο ζωής μοναδικό παράδειγμα ζωντανού ταμιευτήρα στη χώρα μας.


Η πορεία μέσα στο χρόνο

Όπως κάθε ποταμός, έτσι κι ο Στρυμόνας, πιστός στο ρόλο του, χιλιετηρίδες ολόκληρες κουβαλά υλικά που μεθοδικά στοιβάζει στην πεδιάδα των Σερρών. Στο διάβα του τα βουνά κι οι λόφοι πλουταίνουν από φυτά και ζώα, αρχαίοι συγγραφείς, όπως ο Ηρόδοτος, αναφέρουν πυκνότατα δάση από πεύκα, βαλανιδιές , καστανιές και οξιές. Όταν το 480 π.χ. έφθασαν στρατεύματα, κατασκεύασαν για να περάσουν τον Στρυμόνα, μια ξύλινη γέφυρα στηριγμένη σε βάρκες. Σημερινοί ιστορικοί, μελετώντας τα απομεινάρια της στην αρχαία Αμφίπολη, υποστηρίζουν πως χρειάστηκε να κοπούν από τα τριγύρω δάση 12,000 δέντρα για μια τεράστια γέφυρα που σήκωσε τον ατελείωτο περσικό στρατό. Μέσα στην πλούσια βλάστηση αναφέρουν, επίσης, οι αρχαίοι γεωγράφοι ότι ζούσαν πλήθος τα μεγάλα θηλαστικά : ελάφια, αγριογούρουνα, αρκούδες, ταύροι, μα και λιοντάρια, λεοπαρδάλεις και λίγκες !



Οι σοβαρές αλλαγές με τον μεγάλο αντίκτυπο ξεκίνησαν στις αρχές του 20ου αιώνα ακολουθώντας τις έντονες ιστορικές αλλαγές στα Βαλκάνια. Στη δεκαετία του ’20, και μετά την Μικρασιατική καταστροφή, 85000 κατατρεγμένοι πρόσφυγες, φτάνουν στην περιοχή των Σερρών και στα χωριά κοντά στους υγρότοπους, πληροφορούνται ότι ο τόπος είναι καρπερός κι οι λίμνες έχουν ψάρι, εδώ εναποθέτουν τις ελπίδες για το μέλλον τους, δουλευτάριδες καθώς ήταν, την σκληρή εργασία δεν την τρόμαξαν, τρόμαξαν, όμως, την ελονοσία που πραγματικά τους αποδεκάτισε, ασυνήθιστοι καθώς ήταν στην αδυσώπητη αυτή ασθένεια. Την ίδια δεκαετία το Ελληνικό Δημόσιο εντάσσει την περιοχή σε ένα πρόγραμμα αποξηράνσεων που κύριους στόχους είχε την απόκτηση καλλιεργήσιμης γης και την άρδευση της, την αντιμετώπιση των πλημμύρων μα και την καταπολέμηση της ελονοσίας, κι έτσι, το 1932 ολοκληρώνεται η κατασκευή του πρώτου φράγματος του Στρυμόνα.
Οι δραματικές αλλαγές στην φύση και στο τοπίο του υγρότοπου αρχίζουν, γύρο από την λίμνη Κερκίνη, σε μία ακτίνα 10 περίπου χιλιομέτρων από τις όχθες της, έχουν αναπτυχθεί 21 χωριά, απομεινάρια αρχαίων κατασκευών και ριζωμένα παμπάλαια έθιμα συναντά κανείς σ’ αυτά, όπως το τείχος στο Μανδράκι και την τέλεση των Αναστενάριων, κάθε χρόνο, στο χωριό Κερκίνη. Κάποια από τα χωριά είχαν στρατηγική σημασία για τις Ελληνικές δυνάμεις κατά τους Βαλκανικούς πολέμους, όπως η Βυρώνεια όπου είχε εγκατασταθεί το Ελληνικό στρατηγείο, εδώ ο Βενιζέλος και ο Κωνσταντίνος συνεργάστηκαν για τους όρους της ειρήνης, μια επιγραφή σ’ ένα πλάτανο του σιδηροδρομικού σταθμού μαρτυρεί το γεγονός.

Ο κατακλυσμός της εποχής του Δευκαλίωνα που μερικοί, (Καφταντζής 1972) τον τοποθετούν στο 1796 π.χ. πρέπει να θεωρεί πραγματικό γεγονός για την περιοχή των Σερρών, παρόμοιούς ΄΄κατακλυσμούς ΄΄ προκάλεσε συχνά ο Στρυμώνας. Σύμφωνα με τον Όμηρο οι Παίονες που αρχικά κατοικούσαν στην κοιλάδα του Αξιού και ύστερα μετακινήθηκαν στην περιοχή του Στρυμόνα έλαβαν μέρος στον τρωικό πόλεμο (περίπου το 1200 π.χ.) με την πλευρά των Τρώων. Όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος ήταν φύλο συγγενικό με αυτούς και βέβαια ελληνόφωνο όπως οι Τρώες, αναφέρεται επίσης, εκστρατεία του Έκτορα στην περιοχή του Στρυμόνα, πριν από τα τρωικά για να βοηθήσει τους φίλους του θράκες που επίσης ήταν σύμμαχοι του στον τρωικό πόλεμο. 



Ο Ησίοδος είναι ο πρώτος (γύρο στα 750 π.χ.) που αναφέρει τον ποταμό με το όνομα Στρυμών, κατά τον Ευριπίδη γιος του ΄΄καλλιγεφυρου΄΄ Στρυμόνα ήταν ο Θράκας βασιλιάς Ρήσος που έλαβε μέρος στον τρωικό πόλεμο και φονεύθηκε από τον Διομήδη. 
Κατά τον Ψευδοπλούταρχο ο Στρυμόνας ΄΄άκουσας περί Ρήσου τελευτής… εαυτόν έρριψε εις ποταμόν Παλαιστίνος , γιος του Ποσειδώνα και επίσης βασιλιά της Θράκης. ΄΄έχων πόλεμο … τον υιόν Αλιάκμονα στρατηγόν έπεμψε ο δε προπετέστερον μαχόμενος ανηρέθη, περί δε… άκουσας Παλαιστίνος… εαυτόν έρριψε εις ποταμόν Κόνοζον ότι απ΄ αυτού Παλαιστίνος ωνομάσθη΄΄. Στη γη τη ΄΄Στρυνονία΄΄ έφτασε και ο μυθικός Ηρακλής όταν εκτελώντας τον δέκατο άθλο του προσπαθούσε να περιμαζέψει τα βόδια του Γηρυόνη, τότε κατά τον Απολλόδωρο, ΄΄Στρυμόνα μεμψάμενος τον ποταμό πάλαι πότε το ρείθρο πλωτών εμπλήσας πέτραις απλωτών ποίσεν΄΄. 

Ο ίδιος ήρωας υπηρετώντας τον Συλέα έναν κακότροπο αμπελοκτήμονα της περιοχής Φυλλίδας οργίστηκε μαζί του και γύρισε τον ποταμό προς τους αμπελώνες τους οποίους καταπλημμύρισε. Στη συμβολή του Αγγίτη με την πρώην λίμνη Αχινού τοποθετούν μερικοί το ΄΄Νησσιον πεδίον΄΄ από το οποίο ο Πλούτωνας άρπαξε την Περσεφόνη στα έγκατα της γης όταν η τελευταία άπλωσε το χέρι της για να κόψει έναν νάρκισσο. Πρέπει να θεωρηθεί βέβαιο ότι κατά την μακρινή εκείνη εποχή τα εδάφη του ΄΄Νησσίου Πεδίου΄΄ είχαν μηχανική συμπεριφορά ίδια ακριβός με την σημερινή. Κάτω από το επιφανειακό έδαφος υπάρχει παχύ στρώμα βούρκου, μέχρι 40 και πλέων μέτρων, σε αυτόν τον βούρκο κινδύνευσε πριν από λίγα χρόνια να βουλιάξει και να βρεθεί στην αγκαλιά του Πλούτωνα όχι απλώς μια Περσεφόνη αλλά ένα σύγχρονο χωματουργικό μηχάνημα.

Το Εθνικό Πάρκο Λίμνης Κερκίνης σήμερα


Το Εθνικό Πάρκο Λίμνης Κερκίνης, βρίσκετε στο ΒΔ τμήμα του Νομού Σερρών. Ο υγρότοπος Κερκίνης ο οποίος αποτελεί το κεντρικό τμήμα του Ε.Π., είναι ένας από τους 10 υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας της Ελλάδας (γνωστοί και ως υγρότοποι Ramsar). Επίσης, είναι μία από τις 196 σημαντικές περιοχές για τα πουλιά της Ελλάδας (IBA) και περιοχή ειδικής προστασίας (SPA - οδηγία 79/409/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/147/ΕΚ), καθώς επίσης και περιοχή δικτύου NATURA 2000 (οδηγία 92/43/ΕΟΚ).

Ο πολλαπλός ρόλος του Υγρότοπου


Ο υγρότοπος έχει πλήθος αξιών, λειτουργιών και χρήσεων, ορισμένες από τις οποίες είναι:
1) Αντιπλημμυρική: Συγκρατεί τα νερά του Στρυμόνα και αποτρέπει τον κίνδυνο πλημμυρών στην πεδιάδα των Σερρών.
2) Αρδευτική: Παρέχει νερό για άρδευση σε μεγάλο μέρος του Νομού.
3) Αλιευτική: Είναι από τις πλουσιότερες σε ψάρια λίμνες της χώρας. 
4) Βιοποικιλότητας: Η λίμνη με την υγροτοπική της βλάστηση και τα βουνά που την περιβάλλουν, προσφέρει καταφύγιο και τροφή σε πολλά είδη άγριας ζωής. 
5) Επιστημονική: Αποτελεί σπουδαίο πεδίο επιστημονικής έρευνας για τους υγρότοπους, τη διαχείριση τους και τις ανθρωπογενείς επιδράσεις πάνω στις λειτουργίες τους, εξαιτίας της ποικιλότητας του βιολογικού της πλούτου και των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται στην περιοχή.
6) Εκπαιδευτική - Αγωγής: Ο υγρότοπος και η γύρω περιοχή προσφέρετε για περιβαλλοντική εκπαίδευση και αγωγή για μαθητές και ενήλικες. 
7) Αναψυχής - Οικοτουρισμού: Ο υγρότοπος είναι πηγή σημαντικού εισοδήματος για γεωργούς, κτηνοτρόφους και ψαράδες, ενώ με τη συνεχόμενη ανάπτυξη του οικοτουρισμού, ευδοκιμούν νέα επαγγέλματα στην ευρύτερη περιοχή (υπηρεσίες ενημέρωσης, εστίασης, διαμονής κ.α.).

To Ε.Π.Λ.Κερκίνης θεσμοθετήθηκε τον Νοέμβριο του 2006, με σκοπό την προστασία της περιοχής ως εθνική φυσική κληρονομιά, με βάση:

  • Συστηματική παρακολούθηση και προγραμματισμό έργων διαχείρισης των οικολογικών παραμέτρων της περιοχής.
  • Συνεχή φύλαξη και επόπτευση της προστατευόμενης περιοχής. 
  • Αποτελεσματικό συντονισμό των αρμοδίων υπηρεσιών και φορέων.
  • Κατάρτιση προγραμμάτων με στόχο την περιβαλλοντική εκπαίδευση, πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση κοινού και φορέων.
  • Διασφάλιση κοινωνικής πολιτικής, συναίνεσης και συμμετοχής κ.α.
Η συνολική έκταση της προστατευόμενης περιοχής, ανέρχεται σε 831.000 στρέμματα περίπου. Στην προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνονται οι περιοχές από την Καστανούσα στα δυτικά μέχρι το Χαρωπό και το Άγκιστρο στα ανατολικά, την Ηράκλεια στα νοτιοανατολικά και τον Λιθότοπο στα νότια.
Περιλαμβάνονται οι ορεινοί όγκοι της Κερκίνης (Μπέλες) στα βόρεια και του Μαυροβουνίου και Δύσωρου (Κρούσια) στα νοτιοδυτικά.

4 ζώνες προστασίας



  • Ζώνη απόλυτης προστασίας της φύσης.
  • Ζώνη προστασίας της φύσης.
  • Ζώνη οικοανάπτυξης Α'
  • Ζώνη οικοανάπτυξης Β'
Σε κάθε ζώνη ισχύουν συγκεκριμένες ρυθμίσεις ή και απαγορεύσεις ανάλογα με την οικολογική σημασία και ευαισθησία της κάθε ζώνης. 

Διεθνείς συμβάσεις 

Για το Ε.Π., ισχύουν οι εξής διεθνείς συμβάσεις και οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
  • "Συμφωνία επί των Διεθνούς ενδιαφέροντος Υγροτόπων, ιδία ως Υγροβιότοπων" γνωστή ως Σύμβαση Ramsar.
  • Σύμβαση για την διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (Bonn Convention).
  • Σύμβαση για την προστασία της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης (Bern Convention).
  • Οδηγία 79/409/ΕΟΚ όπως κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ης Νοεμβρίου 2009, για τη διατήρηση των αγρίων πτηνών.
  • Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαϊου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας.
  • Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000, για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων.
Βιοποικιλότητα


1300+ είδη φυτών
4700+ είδη ασπονδύλων
400-500 είδη νυχτοπεταλούδων
128 είδη πεταλούδων
78 είδη ορθόπτερων
40 είδη λιβελούλων
312+ είδη πουλιών
33 είδη ψαριών
27 είδη ερπετών
58+ είδη θηλαστικών 
11 είδη αμφιβίων 
46+ νέα είδη για την επιστήμη (έντομα)
6548 συνολικός αριθμός taxa
Επιπλέον, μια ανεξερεύνητη ποικιλία άλλων ασπονδύλων.

Πανίδα


Στο Ε.Π. έχουν παρατηρηθεί περισσότερα από 312 είδη πουλιών. Από αυτά 137 είδη φωλιάζουν, 134 διαχειμάζουν και 163 είδη χρησιμοποιούν τον υγρότοπο και την ευρύτερη περιοχή ως ενδιάμεσο σταθμό ανάπαυσης και τροφοληψίας κατά την διάρκεια των μεταναστευτικών ταξιδιών τους. 

Συνολικά 10 είδη φωλιάζουν σε μικτές αποικίες στο παραποτάμιο δάσος, σε σημαντικούς αριθμούς για την Ελλάδα και την Ευρώπη.

    
Τα είδη αυτά είναι: ο Κορμοράνος (Phalacrocorax carbo), ο Λευκοτσικνιάς (Egretta garzetta), ο αργυροτσικνιας (Ardea alba), ο Πορφυροτσικνιάς (Ardea purpurea), ο Σταχτοτσικνιάς (Ardea cinerea), ο Κρυπτοτσικνιάς (Ardeola ralloides), ο Νυχτοκόρακας (Nycticorax nycticorax), η Χουλιαρομύτα (Platalea leucorodia), η Λαγγόνα (Phalacrocorax pygmaeus), η Χαλκόκοτα (Plegadis falcinellus).


Σε επιπλέουσες φωλιές, στο παραποτάμιο δάσος και στους εναπομείναντες καλαμώνες, φωλιάζει το Σκουφοβουτηχτάρι (Podiceps cristatus), το Νανοβουτηχτάρι (Tachybaptus ruficollis), το Μαυροβουτηχτάρι (Podiceps nigricollis), η Φαλαρίδα (Fulica atra) και η Νερόκοτα (Gallinula chloropus) και από το 2009 περιστασιακά ο Κύκνος (Cygnus olor) ενώ το Μουστακογλάρονο (Clodonias hybridus) και το Μαυρογλάρονο (Chlidonias niger) φωλιάζουν στα φύλλα από τα νούφαρα και τ' άλλα υδρόβια φυτά. 


Ο Αργυροπελεκάνος αναπαράγεται επίσης από το 2003 σε σημαντικούς αριθμούς, σε τεχνητές εξέδρες (τουλάχιστον 233 ζευγάρια το 2014). Άλλα σημαντικά είδη που αναπαράγονται στην περιοχή είναι ο Μαυροπελαργός (Ciconia nigra), ο Λευκοπελαργός (Ciconia ciconia), ο Πετρίτης (Falco peregrinus), ο Φιδαετός (Circaetus gallicus), ο Κραυγαετός (Aquila pomarina), ο Θαλασσαετός (Haliaaetus albicilla), και ο Γερακαετός (Aquila pennata).   

Στη λίμνη ξεχειμωνιάζουν πολλές χιλιάδες υδρόβια πουλιά. Αξιόλογη είναι επίσης η παρουσία πολλών σπάνιων αρπακτικών πουλιών, όπως ο Βασιλαετός (Aquila heliaca), ο Χρυσαετός (Aquila chrysaetos), ο Πετρίτης (Falco peregrinus), ο Στικταετός (Aquila clanga), ο Θαλασσαετός (Haliaaetus albicilla).

Άλλα είδη που παρατηρούνται κατά τη μετανάστευση η τον χειμώνα είναι το κεφαλούδι (Oxyura leucocephala), το στεπογέρακα (Falco cherrug), το φοινικόπτερο (Phoenicopterus roseus), ο νανόκυκνος (Cygnus columbianus), ο χηνοπρίστης (Mergus merganser), η νανόχηνα (Anser erythropus) κ.α.
Η λίμνη Κερκίνη (μαζί με την περιοχή του Πόρτο Λάγους), είναι η πιο σημαντική περιοχή διαχείμασης του Αργυροπελεκάνου (Pelecanus crispus) στην Ευρώπη.
Τα θηλαστικά, αντιπροσωπεύουν επίσης πιο πολλά είδη. Η βίδρα (Lutra lutra) απαντάται στη λίμνη, στις διώρυγες και στις τάφρους. Η αλεπού (Vulpes vulpes), η αγριόγατα (Felis sylvestris), η νυφίτσα (Mustela nivalis), το βρωμοκούναβο (Mustela putorius), το πετροκούναβο (Mustela foina) απαντώνται στην περιοχή του υγροτόπου και τα βουνά που τον περιβάλλουν. Ο λύκος (Canis lupus) συναντάται ορισμένες εποχές του έτους στον υγρότοπο, ενώ το μεγαλύτερο διάστημα του έτους είναι στα γύρω βουνά στα οποία υπάρχουν επίσης αγριογούρουνα (Sus scrofa) και ζαρκάδια (Capreolus capreolus) ενώ τα τσακάλια (Canis aureus) απαντώνται σε μικρούς αριθμούς κυρίως στο βόρειο, ανατολικό και νοτιοδυτικό τμήμα.



Στην περιοχή της λίμνης υπάρχει ο μεγαλύτερος αριθμός βουβαλιών στην Ελλάδα ο οποίος προστατεύεται από την Ελληνική Πολιτεία. Τα βουβάλια υπήρχαν παλιότερα στους περισσότερους υγρότοπους της Μακεδονίας, της Θράκης και της Θεσσαλίας αλλά τα τελευταία 50 έτη περιορίστηκαν σε λίγες περιοχές της Ελλάδος.
Στη λίμνη και τον ποταμό Στρυμόνα ανάντη της λίμνης, έχουν καταγραφεί 33 είδη ψαριών. Τα σημαντικότερα είναι το γριβάδι (Cyprinus carpio), το αγριοχρυσόψαρο (Carassius gibelio), το σίρκο (Alburnus alburnus), ο ποταμοκέφαλος (Squalius Orpheus), το τσιρόνι (Rutilus rutilus), η μαλαμίδα (Vimba melanops) και η μπριάνα (Barbus strumicae), ενώ το χέλι (Anguilla anguilla) έχει εξαφανισθεί από τη λίμνη μετά τη λειτουργία του νέου φράγματος. Μεταξύ των ειδών αυτών είναι και ορισμένα αλλόχθονα είδη τα οποία προφανώς έφτασαν στη λίμνη από τη Βουλγαρία μέσω του Στρυμόνα. Από αυτά, οι πληθυσμοί του ηλιόψαρου (Lepomis gibosus) ήταν σε έξαρση την δεκαετία του ’90, αλλά στη συνέχεια υποχώρησαν και πλέον είναι σε ισορροπία, ενώ το Gymnocephalus cernuus η φυσική κατανομή του οποίου είναι η κεντρική και βόρεια Ευρώπη, εμφανίστηκε στα δίχτυα των ψαράδων το 2009-2010 με αυξανόμενη παρουσία από τότε.


Τα ερπετά αντιπροσωπεύονται με τουλάχιστον 27 είδη στην περιοχή, με χαρακτηριστικά είδη τη βαλτοχελώνα (Mauremys rivulata), τη φιδόσαυρα (Pseudopus apodus), το ερημόφιδο (Eryx jaculus), το νερόφιδο (Natrix natrix). Τα αμφίβια αντιπροσωπεύονται με τουλάχιστον 11 είδη μεταξύ των οποίων ο πηλοβάτης (Pelobates syriacus) και η σαλαμάνδρα.
Τα ασπόνδυλα αντιπροσωπεύονται με τουλάχιστον 4.700 είδη από τα οποία τουλάχιστον 1.396 νέα είδη για την Ελλάδα και τουλάχιστον 46 είδη για την επιστήμη.

Βλάστηση – Χλωρίδα
Μέχρι στιγμής, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 1300 είδη φυτών στο Ε.Π., ορισμένα από τα οποία είναι σπάνια ή ενδημικά.
Στις ελώδεις περιοχές κυριαρχούν τα νούφαρα (Nymphaea alba), η ίριδα (Iris pseudacorus), η μέντα (Mentha aquatic), το μυριόφυλλα (Myriophyllum spicatuma), το ψαθί (Typha latifolia)κ.α. ενώ η δενδρώδης βλάστηση αποτελείται κυρίως από ιτιές (Salix spp), λεύκες (Populus spp), πλάτανο (Platanus orientalis), νερόφραξο (Fraxinus angustifolia) κ.α. Στην περιοχή των αείφυλλων και φυλλοβόλων πλατύφυλλων απαντούν χαρακτηριστικά είδη όπως η απόδισκος δρυς (Quercus sessiliflora), ο γαύρος (Carpinus orientalis), η αγριοτριανταφυλλιά (Rosa canina), η λεπτοκαρυά (Corylus avellana), η τσαπουρνιά (Prunus spinose), ο φράξος (Fraxinus ornus), φλαμουριά (Tilia cordata), κράταιγος (Crataegus monogyna), κισσός (Hedara helix), σφένδαμοι (Acer spp), πολλά είδη αγριολούλουδων όπως ορχιδέες (Ophrys spp), κρόκοι (Crocus spp) κ.α.
Στις ψηλότερες και ψυχρότερες περιοχές το κυρίαρχο είδος είναι η οξιά (Fagus sylvatica). Στις περιοχές αυτές απαντούν επίσης η ελάτη (Abies borisii-regis), το σκλήθρο (Alnus glutinosa), η οστρυά (Ostrya carpinifolia), η καστανιά (Castanea sativa), οι κράταιγοι (Crataegus spp), ο φράξος (Fraxinus ornus), τα σφενδάμια (Acer spp), η σορβιά (Sorbus torminalis), ο κισσός (Hedera helix), η κληματίδα (Clematis vitalba), οι κρόκοι (Crocus spp) κ.α.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥΛΙΩΝ
Το Ε.Π. Λίμνης Κερκίνης προσφέρεται για παρατήρηση πουλιών 365 ημέρες το χρόνο.
Η πρόσβαση στην περιοχή είναι εύκολη κάθε εποχή. Τα αναχώματα της λίμνης είναι προσβάσιμα στα ανατολικά και δυτικά ενώ στα νοτιοδυτικά ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος Λιθοτόπου - Κερκίνης, ο οποίος ακολουθεί στο μεγαλύτερο μήκος του την ακτογραμμή της λίμνης, προσφέρει μοναδικές δυνατότητες παρατήρησης. Στα βόρεια η πρόσβαση εξασφαλίζεται από το λιμανάκι Μανδρακίου.
Εκτός από την εύκολη πρόσβαση στο μεγαλύτερο μήκος της ακτογραμμής της λίμνης, σημαντικό πλεονέκτημα είναι το γεγονός ότι ο παρατηρητής είναι πάντοτε ψηλότερα από το επίπεδο της λίμνης και έχει άπλετη θέα από κάθε σημείο προς κάθε κατεύθυνση και δυνατότητα να παρατηρήσει μεγάλους αριθμούς από πολλά σπάνια είδη πουλιών χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.

Τα πουλιά στις διάφορες εποχές του έτους:
Την άνοιξη, η στάθμη του νερού της λίμνης αυξάνεται και το τοπίο αλλάζει. Τα τελευταία φοινικόπτερα φεύγουν από την περιοχή στις αρχές Μαρτίου. Η ανοιξιάτικη μετανάστευση έχει αρχίσει και πολλά στρουθιόμορφα παρατηρούνται στα έλη και στα θαμνοτόπια σε όλη την περιοχή. Μεγάλα κοπάδια ροδοπελεκάνων περνούν από τον υγρότοπο στο ταξίδι τους για τις περιοχές αναπαραγωγής.  Η αποικία των πουλιών στο παραποτάμιο δάσος σφύζει ζωή. Κορμοράνοι, λαγγόνες, διάφορα είδη ερωδιών, χαλκόκοτες και χουλιαρομύτες μεγαλώνουν τους νεοσσούς τους στα δέντρα, ενώ σε επιπλέουσες φωλιές σκουφοβουτηχτάρια, φαλαρίδες, νερόκοτες και μαυροβουτηχτάρια. Οι πρώτοι νεοσσοί αργυροπελεκάνων και κορμοράνων αρχίζουν να πετούν. Στα βουνά φωλιάζουν μαυροπελαργοί, φιδαετοί, πετρίτες, κραυγαετοί, σαΐνια, και άλλα αρπακτικά ενώ σχεδόν όλα τα είδη των δρυοκολαπτών ακούγονται να αναζητούν την τροφή τους στα δέντρα και οι υφάντρες κατασκευάζουν τις φωλιές τους σε κλαδιά πάνω στο νερό.   
Στην παραλίμνια περιοχή και στους ορεινούς όγκους του Ε.Π., χιλιάδες στρουθιόμορφα (αηδόνια, κεφαλάδες, μυγοχάφτες, αμπελουργοί, μελισσοφάγοι κ.α.), κατασκευάζουν τις φωλιές τους.

Το καλοκαίρι, οι νεοσσοί όλων των ειδών πετούν ήδη και αναζητούν την τροφή τους. Η στάθμη του νερού της λίμνης αρχίζει να μειώνεται. Ιδανική περίοδος για παρατήρηση τεράστιων κοπαδιών από κορμοράνους και πελεκάνους οι οποίοι ψαρεύουν σε διάφορες περιοχές της λίμνης και σε ατελείωτες σειρές μετακινούνται από τις θέσεις αναπαραγωγής προς τις περιοχές τροφοληψίας και αντίστροφα.
Οι ερωδιοί τρέφονται σε ρηχά νερά καθώς επίσης και κατά μήκος της ακτογραμμής της λίμνης.
Πολλά αρπακτικά πουλιά επισκέπτονται τις παραλίμνιες περιοχές καθώς υπάρχει πλέον άφθονη τροφή παντού και μπορούν να κυνηγήσουν εύκολα προετοιμαζόμενα για το μεταναστευτικό ταξίδι που αρχίζει στο τέλος του καλοκαιριού.     

Το φθινόπωρο, η στάθμη του νερού της λίμνης είναι συνήθως στο κατώτερο επίπεδο. Η φθινοπωρινή μετανάστευση έχει ήδη αρχίσει. Μεγάλα κοπάδια ροδοπελεκάνων περνούν από τον υγρότοπο στο ταξίδι τους για την Αφρική. Οι νανόχηνες φθάνουν στις αρχές του Οκτωβρίου και συνήθως μπορούν να παρατηρηθούν από το ανατολικό ανάχωμα, ενώ ο αριθμός των φοινικόπτερων αυξάνεται και φθάνει το μέγιστο τον Νοέμβριο. Τα πρώτα αρπακτικά πουλιά φθάνουν για να ξεχειμωνιάσουν στις αρχές του Νοεμβρίου, ενώ πολλά παρυδάτια παρατηρούνται στα λασποτόπια. Οι πρώτοι γερανοί εμφανίζονται στον υγρότοπο.

Τον χειμώνα, μεγάλα κοπάδια από πάπιες και χήνες φθάνουν στην περιοχή για να ξεχειμωνιάσουν. Μεγάλος αριθμός από στικταετούς παρατηρείται στο παραποτάμιο δάσος και στη γύρω περιοχή, ενώ θαλασσαετοί, χρυσαετοί και βασιλαετοί κυνηγούν στον υγρότοπο.
Πολλά σπάνια είδη παπιών παρατηρούνται στη λίμνη όπως φερεντίνια, βαλτόπαπιες, μαυροκέφαλες πάπιες, βουκεφάλες, νανοπρίστες και θαλασσοπρίστες ενώ ορισμένες χρονιές μαριλόπαπιες και χηνοπρίστες. Οι αργυροπελεκάνοι παρατηρούνται δίπλα στους ψαράδες οι οποίοι τους ταΐζουν. Οι νανόχηνες συνήθως φεύγουν για το Δέλτα του Έβρου τον Δεκέμβριο – Ιανουάριο αλλά κάποιες χρονιές έχουν παρατηρηθεί στην περιοχή και τον Φεβρουάριο. Οι πρώτοι κορμοράνοι εγκαθίστανται στην αποικία στα τέλη του Ιανουαρίου με τους πρώτους αργυροπελεκάνους να τους ακολουθούν στις τεχνητές εξέδρες δυτικά του παραποτάμιου δάσους.              
  

     


   
   

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου