Το νέο KerkiniToday είναι γεγονός, με λιγότερες αναρτήσεις αλλά σχετικές σχεδόν όλες με τον τόπο μας -->Αναζητήστε το Σαββατοκύριακο την ανάρτηση "ΣΚΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΜΝΗΜΕΣ ΜΟΥ", με την μεγάλη επιτυχία και αναγνώριση για την προσπάθεια μας. -->

Δευτέρα, 16 Δεκεμβρίου 2013

Το βιβλίο της γνώσης

Τι είναι το δέλτα του ποταμού;
Καθώς το ορμητικό νερό του ποταμού συναντά τα σχετικά ήσυχα νερά της θάλασσας η κάποιας λίμνης, η ταχύτητα του μειώνεται απότομα, έτσι η λάσπη και τα υπόλοιπα υλικά, που έχει συλλέξει ο ποταμός, αποτίθενται σε μεγάλες εκτάσεις στις εκβολές. 
Αυτός ο σχηματισμός είναι το δέλτα, πήρε το όνομά του από το ελληνικό κεφαλαίο γράμμα Δ. 
Για να σχηματιστεί ένα δέλτα πρέπει να υπάρχει ένας ευνοϊκός συνδυασμός από πολλούς παράγοντες, τόσο στη λεκάνη απορροής όσο και στις εκβολές. 
Γι΄ αυτό και όλοι οι ποταμοί δεν σχηματίζουν δέλτα, συνήθως αξιόλογα δέλτα σχηματίζουν οι ποταμοί που δέχονται πολλές βροχοπτώσεις, συλλέγουν τα νερά τους από μεγάλες εκτάσεις, έχουν δηλαδή μεγάλη λεκάνη απορροής, και εκβάλουν σε σχετικά ήρεμα, αβαθή θαλασσινά ή λιμναία νερά, σήμερα, ο Στρυμόνας σχηματίζει το δέλτα του μέσα στη λίμνη Κερκίνη.
Τα νερά...
Ο ποταμός Στρυμόνας είναι ο κύριος τροφοδότης νερών για την λίμνη, ωστόσο η λίμνη δέχεται εποχιακά και τα νερά από διάφορους χείμαρρους όπως ο Κερκινίτης που είναι κι ο πιο σημαντικός ανάμεσα τους. Από την χρήση των νερών του ποταμού, που κάνει η Βουλγαρία εξαρτάται κατά ένα μέρος η ποσότητα τους που εισέρχεται στην λίμνη Κερκίνη, παράλληλα η ποσότητα εξαρτάται όπως είναι φυσικό και από τις καιρικές συνθήκες. Έτσι την άνοιξη, εποχή που λειώνουν τα χιόνια στα βουνά η λίμνη δέχεται πολύ περισσότερα νερά από ό,τι σε άλλες εποχές. 
Τότε είναι που συμβαίνουν και οι ξαφνικές πλημμύρες, το χειμώνα το φράγμα έχει τις θύρες του ανοιχτές τα νερά του Στρυμόνα να διέρχονται από τη λίμνη. Τέλος του χειμώνα, συνήθως τον Φεβρουάριο το φράγμα κλείνει για να συγκεντρωθεί το νερό το οποίο φτάνει στην πιο μεγάλη στάθμη του κατά το τέλος Μαΐου με αρχές Ιουνίου. Όλη τη θερμή περίοδο το νερό σταδιακά ελευθερώνεται από την λίμνη για να ποτιστούν οι γεωργικές εκτάσεις, όταν το νερό βρίσκεται στη μέγιστη στάθμη του το βάθος του αγγίζει τα 10 m και η επιφάνεια της λίμνης είναι σχεδόν 73.000 στρ. 
Όταν το νερό λιγοστέψει το βάθος του μπορεί να φτάσει τα 5 m, τότε η επιφάνεια της λίμνης είναι περίπου 50.000 στρ. κι η όψη της τελείως διαφορετική, αποκαλύπτονται στα έκπληκτα μάτια μας σημεία που τις άλλες εποχές είναι καλά κρυμμένα κάτω από το νερό. 
Το νερό είναι αρκετά αλκαλικό, ανανεώνεται 13 φορές το χρόνο, σ΄ αυτό ζει ένα τεράστιο πλήθος από μικροσκοπικούς φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς, το φυτοπλαγκτόν και το ζωοπλαγκτόν αντίστοιχα. Επειδή υπάρχει αυτή η μεγάλη συγκέντρωση οργανισμών στα νερά της η λίμνη θωρείται εύτροφη, αρκετά συχνά το καλοκαίρι όταν το νερό θερμαίνεται και η ροή του είναι ελάχιστη το φυτοπλαγκτόν και το ζωοπλαγκτόν αναπτύσσονται τόσο πολύ ώστε χρωματίζουν έντονα την λίμνη, το εντυπωσιακό αυτό φαινόμενο λέγεται άνθηση του νερού!

Τι είναι βιότοπος; 
Βιότοπος είναι ο χώρος όπου ζει είτε ένας οργανισμός είτε ένα είδος, ένας πληθυσμός ή μία κοινότητα οργανισμών, χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερες περιβαλλοντικές συνθήκες. 
Για παράδειγμα, μία ακτή ή ένας λόφος είναι ένας βιότοπος για τους οργανισμούς που ζουν εκεί, το ίδιο και η κόμη ενός δέντρου.

Τα πετρώματα και τα εδάφη...
Κουβαλητής ο Στρυμόνας: τα νερά του παρασύρουν και μεταφέρουν συστατικά των εδαφών από τα μέρη που περνά, πέτρες και χαλίκια, άμμους. 
Κυλώντας αμέτρητους χρόνους από την ευρύτερη περιοχή του υγρότοπου, αποθέτει τα υλικά που κουβαλά κι αυτά με την σειρά τους συνθέτουν τα εδάφη της, η μεγάλη πεδιάδα των Σερρών έχει σχηματιστεί κατά κύριο λόγο από αποθέσεις αργίλου και άμμου.  
Ένα μεγάλο μέρος από τα υλικά που μεταφέρει ο Στρυμόνας εισέρχεται στην Κερκίνη, εκεί τα χαλίκια οι άμμοι και όλα τα αλλά κατακάθονται στον πυθμένα σχεδόν αμέσως στο σημείο όπου ο ποταμός ενώνεται με την λίμνη, κοντά στην όχθη στοιβάζονται τα χονδρόκοκκα και, άρα, τα πιο βαριά υλικά. Όσο απομακρυνόμαστε απ΄ αυτή καθιζάνουν όλο και πιο λεπτόκοκκα υλικά που σαν ελαφρότερα μεταφέρονται πιο εύκολα και πιο μακριά από το νερό, έτσι σχηματίστηκε με την πάροδο των χρόνων το δέλτα του ποταμού μέσα στην ίδια τη λίμνη. Στην οροσειρά της Κερκίνης και στο Μαυροβούνι επικρατούν πετρώματα γρανιτικά και στο Μαυροβούνι κρυσταλλοσχιστώδη.

Ένας μοναδικός πλούτος σε φυτά και ζώα...
Ανεκτίμητη η προσφορά της Κερκίνης. 
Πηγή ζωής, πηγή ευλογίας, αναρίθμητα τα είδη των φυτών και των ζώων της, από μικρά ως μεγάλα δίνουν χρώμα και κίνηση παντού, όπου και να στρέψει κανείς το βλέμμα του.

Δέκα είδη πουλιών ανάμεσα τους ερωδιοί και κορμοράνοι επιλέγουν τους κλάδους των δέντρων στο δάσος του ποταμού για να στήσουν φωλιές, οι αποικίες τους είναι ίσως οι σημαντικές στην ήπειρό μας γιατί και ο αριθμός είναι μεγάλος και τα είδη είναι σπάνια. Η δυναμική επιβλητική παρουσία των αρπακτικών δεσπόζει στους λόφους και στα δάση που αγκαλιάζουν το νερό, εδώ βρίσκουν άφθονη τροφή και τόπο κατάλληλο για να φωλιάσουν. Οι δυνατές φτερούγες του αργυροπελεκάνου καθρεφτίζονται στο νερό, για το πουλί αυτό που κινδυνεύει να εξαφανιστεί, η λίμνη είναι ο πιο σημαντικός τόπος για το ξεχειμώνιασμα. Κοντά στο νερό πάνω στο νερό, ζώντας απ΄ αυτό ή μέσα σ΄ αυτό, επωφελούνται από τη ζωογόνο ύπαρξή του χιλιάδες φυτά και ζώα, εδώ σκορπούν την ομορφιά των χρωμάτων και των αρωμάτων τους τα νούφαρα, κι εδώ αναταράζουν το νερό χαρούμενοι, οι πιο πολλοί που απέμειναν στην επικράτεια των υγροτόπων της χώρας μας. 
Η λίμνη αποτελεί ένα ζωντανό μα και ζωτικό κομμάτι των υγροτόπων της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, η μοναδικότητα των θησαυρών της φύσης της, οδήγησε τους ειδικούς να εντάξουν την Κερκίνη όχι μόνο στους υγρότοπους της Διεθνούς Σύμβασης Ραμσάρ αλλά και στις Περιοχές Ειδικής Προστασίας της Ορνιθοπανίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι βιότοποι της λίμνης
Τα πετρώματα, τα εδάφη, το κλίμα, τα νερά, του ποταμού, τα νερά της λίμνης, ο άνθρωπος: παράγοντες σε σχέση δυναμική, από την αδιάλειπτη αλληλεπίδραση τους γεννιούνται πλήθος οι μορφές των τόπων όπου η ζωή αναζητά καταφύγιο, όπου οι οργανισμοί βρίσκουν κατάλληλο χώρο ν΄ αναπτυχθούν και να εξελιχθούν. 
Οι βιότοποι της Κερκίνης έχουν όλοι τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, διακρίνονται από τις εσωτερικές τους ισορροπίες διαταράσσονται από την αλόγιστη δράση των ανθρώπων, και τότε αρχίζουν τα προβλήματα. 
Ο αρνητικός αντίκτυπος μερικών απ΄ αυτά απλώνεται μέσα στο χώρο και μια κηλίδα ντροπής, ας ρίξουμε μια ματιά προσεκτική στους βιότοπους της λίμνης:

Tα ανοιχτά νερά
Πάμπολλα νεροκάστανα το ένα κοντά στο άλλο κεντούν το ανοιξιάτικο ένδυμα της λίμνης στα ανοιχτά νερά της. Το νεροκάστανα θεωρείται ως απειλούμενο είδος στην υπόλοιπη Ευρώπη. 
Κάτω από το νερό λιβάδια ολόκληρα από φυτά προσφέρουν τροφή και προστασία σε ένα μεγάλο πλήθος από ψάρια, όπως το γριβάδι, η πεταλούδα, το σίρκο, το τσιρόνι, και το τυλινάρι, είδη σημαντικά, το σίρκο και το τυλινάρι δεν ζουν πουθενά αλλού στον κόσμο, είναι δηλαδή δύο ενδημικά υποείδη της λίμνης. 
Ύστερα από την λειτουργία του νέου φράγματος το 1982, το χέλι δεν μπορεί πια να ζήσει εδώ μιας και το φράγμα το εμποδίζει ν΄ ανεβαίνει τη ροή του ποταμού. 
Ο λασπουδερός πυθμένας είναι ο τόπος των αχιβάδων κι ειδών από δίθυρα μαλάκια, των σαλιγκαριών της λίμνης κι άλλων ειδών από γαστερόποδα μαλάκια, είναι όμως, κι ο τόπος όπου μπορεί κανείς ν΄ ανακαλύψει διάφορα είδη από βδέλλες που περνούν ένα μεγάλο χρονικό διάστημα της ζωής τους είτε προσκολλημένες σε κάτι σκληρό μια πέτρα ή το βλαστό κάποιου φυτού είτε βυθισμένες μέσα στη λάσπη, κάποιες, ωστόσο μπορούν και κολυμπούν με μια κυματοειδή κίνηση όλο χάρη.

Τα αβαθή νερά και η ζώνη με τα νούφαρα

Στα αβαθή νερά, εκεί όπου η βλάστηση είτε επιπλέει είτε είναι βυθισμένη απλώνεται όλο χρώμα και ζωή η ζώνη με τα νούφαρα, δεσπόζουν στο υδάτινο τοπίο τα εντυπωσιακά άνθη και τα καταπράσινα μεγάλα φύλα του άσπρου νούφαρου και καθρεφτίζει την εύθραυστη ομορφιά του το νούφαρο με τα δαντελωτά κίτρινα άνθη. 
Στην ωραιότητα του χλωρού τάπητα της λίμνης συμβάλλουν το νεροκάστανο, ο νηχόμενος ποταμογείτονας, με τα λεπτά του φύλλα βυθισμένα και τα πλατιά να επιπλέουν στην επιφάνεια, καθώς και η πολύριζη σπιροδέλα, κόκκινη από την πλευρά που ακουμπά στο νερό και πράσινη από πάνω. 
Εδώ θ΄ ανακαλύψουμε την ΄΄φακή του νερού΄΄ είναι η μικρότατη λέμνα ένα φυτό 4 χιλιοστά σε μέγεθος χωρίς βλαστό και με μία μόνο ρίζα. 
Στα βορειοδυτικά της λίμνης , τα νούφαρα φυτρώνοντας πυκνά-πυκνά καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος από την επιφάνεια του νερού, εδώ, πάνω στα μεγάλα δροσερά τους φύλλα, φτιάχνουν φωλιές τα γλαρόνια. Πράγματι, η φιλόξενη ζώνη με τα νούφαρα είναι από τις πιο σημαντικές περιοχές που επιλέγουν τα γλαρόνια για να φωλιάσουν, είναι όμως κι ο τόπος όπου βρίσκουν τροφή-φυτά, δηλαδή, και ζώα-πολλά είδη από πουλιά, όπως ο λευκό-τσικνιάς, ο κρυπτό-τσικνιάς, ο ροδοπελεκάνος, κι ο αργυροπελεκάνος.
Πολλά απ’ τα ψάρια της λίμνης έρχονται, επίσης, εδώ κι εναποθέτουν τα αυγά τους γνωρίζοντας ότι θα βρουν προστασία ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση, κοντά στις όχθες της λίμνης συχνά διακόπτουν την ησυχία οι βάτραχοι και ταράζουν τον καθρέφτη των νερών τα νερόφιδα κι οι νεροχελώνες. Κάποτε οι έντονες αυξομειώσεις στη στάθμη του νερού της Κερκίνης ευνοούσαν την ανάπτυξη όλου αυτού του ποικίλου κόσμου των υδρόβιων νερών κι έτσι αυτά έφτασαν να καλύπτουν μίαν έκταση 3.000 στρέμματα!
Από το 1990, όμως, που αυξήθηκε όχι μόνο η μέγιστη στάθμη του νερού κατά μισό σχεδόν μέτρο αλλά και η χρονική περίοδος που αυτή διαρκεί, τα νούφαρα κι η συντροφιά τους μειώθηκαν. Η έκταση που καλύπτουν στις μέρες μας μόλις φτάνει τα 500 με 600 στρέμματα… η συρρίκνωση του φιλόξενου τόπου έχει, βέβαια, τον αρνητικό της αντίκτυπο και στην παρουσία του ζωικού κόσμου.

Τι είναι μια λίμνη;
"…Μία λίμνη είναι το πιο όμορφο και το πιο εκφραστικό χαρακτηριστικό σ΄ ένα τοπίο, είναι το μάτι της γης κι όποιος κοιτάζει σ΄ αυτό μετράει το βάθος της ίδιας του της φύσης. 
Τα λιμνόδεντρα στις όχθες είναι τα λεπτά ματόκλαδα και οι λόφοι με τα δάση τους γύρω είναι το βαρύ μέτωπό της. …
Σε όλη την επιφάνεια της γης δεν υπάρχει τίποτα τόσο αγνό, τόσο καθαρό, και μαζί τόσο πλατύ όσο μια λίμνη. 
Ουράνιο νερό, δεν χρειάζονται φράχτες. 

Οι λαοί έρχονται και φεύγουν χωρίς να το μολύνουν, είναι ένας καθρέφτης που η φύση πάντα τον επιχρυσώνει, ούτε τρικυμίες ούτε σκόνη λάμπουν την επιφάνεια, που μένει πάντα δροσερή. Ένας καθρέφτης που μέσα του βουλιάζει ή αποδιώχνεται κάθε τι που έρχεται να τον λερώσει, με το ελαφρό ξεσκονόπανο του ήλιου, καθρέφτης που δεν θαμπώνει από αναπνοές, μα που στέλνει τη δική του πνοή να κυματίζει ψηλά σα σύννεφο κι ύστερα πάλι να καθρεφτίζεται στην αγκαλιά του…"
Herry David Thoreau

Οι καλαμώνες και τα ψαθοτόπια
Ο,τι απέμεινε από τον εκτεταμένο καλαμώνες και τα άφθονα ψαθοτόπια ύστερα από τη μεγάλη ανύψωση της στάθμης των νερών το 1982, χρονιά κατασκευής του νέου φράγματος είναι πια μόνο δύο στενές ζώνες τους: η μία αναπτύσσεται κατά μήκος της ακτογραμμής στα βορινά κι η άλλη στην περιοχή του Αη-Γιώργη στα νοτιοδυτικά. Τόσο η μικρή τους πια έκταση μα όσο και η μικρή τους πυκνότητα μείωσαν την οικολογική τους αξία που έχουν οι καλαμώνες και τα ψαθοτόπια για την λίμνη, παρ΄ όλα αυτά οι τόποι αυτοί του καλαμιού και του ψαθιού εξακολουθούν να προσφέρουν αγκαλιά προστατευτική όπου φωλιάζουν η φαλαρίδα και το σκουφοβουτιχτάρι, εδώ βρίσκουν καταφύγιο και τροφή ψάρια και πουλιά. 
Επειδή χάθηκαν οι πιο κατάλληλοι τόποι για την αναπαραγωγή τους, όπως ήταν όχι μόνο οι καλαμώνες μα κι οι νησίδες καταμεσής στη λίμνη, πολύ μικρή πια είναι οι αριθμοί της σταχτόχηνας και της πρασινοκέφαλης πάπιας που εξακολουθούν να φωλιάζουν εδώ.

Τι είναι ένα παραποτάμιο δάσος;
Τα παραποτάμια δάση ανήκουν στην κατηγορία των υδρόφιλων ή υγροτοπικών δασών, χαρακτηρίζονται έτσι τα δάση εκείνα που το έδαφος τους είτε κατακλύζονται από νερά είτε είναι κορεσμένο από επιφανειακά ή υπόγεια νερά σε τέτοια συχνότητα και χρονική διάρκεια ώστε, κάτω από φυσικές συνθήκες, να στηρίζουν την ανάπτυξη ξυλωδών φυτικών ειδών που είναι προσαρμοσμένα σε εδάφη κορεσμένα από υγρασία ή και με ανεπαρκή αερισμό.

Υπάρχουν δύο μορφές παραποτάμιων δασών:Τα ανθεκτικά σε συνθήκες μεγάλης υγρασίας, που αναπτύσσονται στις περιοχές με συχνές πλημμύρες (υδρόφιλα παραποτάμια δάση). Τα ανθεκτικά στην κάποια ξηρασία, που αναπτύσσονται στις περιοχές που σπάνια πλημμυρίζουν. Τα παραποτάμια δάση, και κυρίως τα υδρόφιλα κοντά σε δέλτα ποταμών, εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία στα είδη των φυτών και των ζώων που ζουν σ΄αυτά. 
Έχουν πολύ υψηλή παραγωγικότητα με μεγάλη μικτή καθαρή παραγωγή σε οργανική ύλη, δηλαδή βιομάζα, ταυτόχρονα ρυθμίζουν, σε σημαντικό βαθμό την κυκλοφορία των νερών σε περιόδους πλημμύρας, συγκρατώντας έτσι πολύτιμο έδαφος, είναι όμως ιδιαίτερα ευαίσθητα στις εξωτερικές αρνητικές επιδράσεις.
Σε παλαιότερες εποχές, τα υγροτοπικά δάση καταλάμβαναν στη χώρα μας μεγάλες εκτάσεις. Έπαιζαν ένα σπουδαίο οικολογικό αλλά και οικονομικό ρόλο, όμως, σήμερα, τα περισσότερα από τα δάση αυτά έχουν καταστραφεί ή συρρικνωθεί σε έκταση εξαιτίας της εντατικοποίησης της γεωργίας, που αναζήτησε περισσότερη γη για καλλιέργεια, και διευθέτηση των ποταμών.

Βουνά και λοφοπλαγιές με δάση και θαμνώνες
Οι μικροί και μεγάλοι λόφοι που ορθώνονται βόρια και νότια από την λίμνη καλύπτονται από δάση και θαμνώνες, οι βαλανιδιές είναι τα κυρίαρχα δέντρα, σε όλους τους θαμνώνες αρκετά είναι τα είδη με αγκάθια, όπως η τσαπουρνιά, η γκορτσιά και το παλιούρι, θάμνος τόσο αγκαθωτός που η παράδοση θέλει απ’ αυτόν να έχει πλεχτεί ο ακάνθινος στέφανος για το μαρτύριο του Ιησού. 
Σε μεγάλο ύψος πάνω στα δέντρα φτιάχνει τη φωλιά του ο μαυροπελαργός, το πουλί με το μελανό στιλπνό πτέρωμα. Ο τόπος όμως, είναι στην πραγματικότητα το βασίλειο των μεγάλων αρπακτικών πουλιών που έχουν σύνδεση άρρηκτα τη διατροφή, και άρα την επιβίωση τους, με τον υγρότοπο. 

Ο ουρανός γεμίζει με την παρουσία τους : ο σταυραετός, ο κραυγαετός, ο φιδαετός, το σαΐνι, ο πετρίτης, κατά την περίοδο της μετανάστευσης, εμφανίζεται η ιδιόμορφη φιγούρα του ασπροπάρη, το όρνιο πολύ σπάνια έρχεται εδώ. Δίπλα στη λίμνη και στο ποτάμι θαυμάζει κανείς πολύχρωμες αστραπές που πετούν με μαεστρία, είναι ο μελισσοφάγος, με τα ζωηρόχρωμα φτερά σ’ όλο του το σώμα, κι η αλκυόνα, δεινός ψαράς, με το μεταλλικό σμαραγδοπράσινο και κυανό πτέρωμα στο πάνω μέρος του σώματος του και το πυρρόξανθο στο κάτω, φωλιάζουν στις όχθες και στα πρανή των λόφων της περιοχής.Δέντρα φυλλοβόλα και πλατύφυλλα, στην πλειοψηφία τους, σχηματίζουν τα δάση που καλύπτουν τα ορεινά στην ευρύτερη περιοχή της λίμνης, το φυτικό αυτό ένδυμα των βουνών, με συνέπεια και σοφία, αλλάζει κάθε εποχή την όψη του. 
Μαζί του αλλάζουν οι σκέψεις και τα συναισθήματα που μας γεννά ατενίζοντάς το, στο Μαυροβούνι δίνουν το παρόν τους η οξιά, το σφεντάμι, η γκορτσιά, η τσαπουρνιά, ο μέλεγος ή μελιός, η μελιά των αρχαίων Ελλήνων, δέντρο με ξύλο εξαιρετικά σκληρό και ανθεκτικό. 
Σε μέρη πιο ψιλά και πιο ψυχρά του ίδιου βουνού, ένα είδος οξιάς, η ασιατική, μόνη ή με άλλα δέντρα, σχηματίζει το δάσος, αυτή η οξιά είναι σχεδόν όμοια με την ευρωπαϊκή, η βασική τους διαφορά βρίσκετε στο σχήμα των αρσενικών και των θηλυκών λουλουδιών καθώς και των καρπών. 

Στην οροσειρά της Κερκίνης η ποικιλία στα είδη των φυτών οδηγεί και σε ποικιλία στα είδη των δασών που αυτά σχηματίζονται, η βαλανιδιά, η καστανιά, το μακεδονίτικο έλατο, η οστρυά, ο αγριοπλάτανος ή νεροπλάτανος, η αγριολέυκα, που τα φύλλα της τρέμουν ακόμα και στην παραμικρή πνοή του ανέμου, η αγριοτριανταφυλλιά , ο γαύρος, η φλαμουριά, μαζί, βέβαια, με την οξιά σχηματίζουν τα φυλλοβόλα πλατύφυλλα δάση. Η μαύρη Πεύκη ή αγριόπευκο και η δασική Πεύκη, που το σχήμα του φυλλώματος της από κωνικό αρχικά καταλήγει να είναι σαν ομπρέλα, αποτελούν τα κύρια είδη που συγκροτούν τα δάση με τα κωνοφόρα δέντρα στην ίδια οροσειρά, στα δάση με τα σκληρόφυλλα πλατύφυλλα δέντρα και στους αντίστοιχους θαμνώνες συναντά κανείς το πουρνάρι, το φιλλύκι, έναν αειθαλή θάμνο συγγενικό με την ελιά, και το αγκαθωτό παλιούρι. Όπως και στο Μαυροβούνι, στα πιο ψηλά και ψυχρότερα μέρη κυριαρχεί η ασιατική οξιά. Νερά τρεχούμενα, ποτάμια και ρέματα πλουτίζουν το ορεινό τοπίο και τροφοδοτούν τη λίμνη. Εκεί, δίπλα στον ασταμάτητο ήχο τους και στις δροσερές σταγόνες νερού που τις παίρνει ο άνεμος, φυτρώνει το πλατάνι, το σκλήθρο και διάφορα είδη από λεύκες και ιτιές.

Οι φυτείες της λεύκας
Στα βορεινά σημεία της λίμνης, καθώς και κατά μήκος των αναχωμάτων και του Στρυμόνα, ο άνθρωπος έχει υλοτομήσει το φυσικό παρυδάτιο δάσος και το αντικατέστησε με φυτείες λεύκας, απ’ αυτούς τους τεχνητούς λευκώνες οι καλλιεργητές παίρνουν ξύλα. 
Τα μικρά και μεγάλα φυτά, πόες και θάμνοι, που συνθέτουν μαζί με τα δέντρα, το φυσικό δάσος έχουν εδώ χαθεί, μόνο ο βάτος επιμένει ακόμα να υφαίνει το αδιάβατο πλέγμα των κλαδιών του και η κουφοξυλιά να στολίζεται με τα μυρωδάτα λουλούδια και τους μαύρους καρπούς της. Πολλές είναι οι φορές που οι λεύκες φιλοξενούν στην κορυφή τους τις φωλιές πουλιών που επισκέπτονταί την λίμνη, όπως ερωδιοί, οι πελαργοί, οι κορμοράνοι, όμως όταν τα δέντρα ξυλεύονται, πέφτουν και καταστρέφονται μαζί και οι φωλιές.

Μια ματιά στα φυτά
Στα νερά της λίμνης αναπτύσσεται ένας εξαιρετικά μεγάλος πλούτος από υδρόβια είδη φυτών και τι δεν συναντά κανείς : φυτά ριζωμένα στον πυθμένα της λίμνης, φυτά που επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού κι άλλα πάλι που είναι μισοβυθισμένα, κι ακόμα πάμπολλα είδη προσαρμοσμένα να ζουν σε συνθήκες μεγάλης υγρασίας. 


Ανάμεσα στα πιο σημαντικά υδρόβια φυτά της Κερκίνης είναι σίγουρα το νεροκάστανο, που αναφέρεται στον κόκκινο κατάλογο για τα απειλούμενα είδη φυτών στην Ευρώπη, η νηχόμενη σαλβίνια, μια μικρή φτέρη απειλούμενη με εξαφάνιση, το λευκό νούφαρο και το νούφαρο με τα δαντελωτά κίτρινα άνθη, καθώς και η πολύριζη σπιροδέλα. 
Από τις πιο σημαντικές περιοχές όπου βρίσκουν τροφή πολλά υδρόβια πουλιά είναι αυτές που καλύπτονται από το νεροκάστανο και τις σαλβίνιες. Στην Κερκίνη βρέθηκαν για πρώτη φορά δύο νέα για την Ελλάδα είδη : η μαρσιλέα κι η ναγιάς, ένα μονοκοτυλήδονο υδρόβιο φυτό, η μαρσιλέα είναι μια μικρή φτέρη που μοιάζει με τετράφυλλο τριφύλλι κατά τον Σεπτέμβριο ή Οκτώβριο ωριμάζουν τα σπόρια της. 
Στους τόπους που εποχιακά μόνο κατακλύζονται από νερό συναντά κανείς πολλά φυτά, ανάμεσα τους η κολλιτσίδα ή αγριομπαμπάκι, το μαυρολάχανο, το τριχωτό επιλόβιο, το στύφνο. 
Λίγο πιο μακριά, μαζί με τις λεύκες και τις κουφοξυλιές, φυτρώνει άγριο καρότο, γνωστό στους βοτανικούς της αρχαιότητας για τις θεραπευτικές του ιδιότητες, το μυρωδάτο θυμάρι, το ήμερο τριφύλλι, ο βέλιουρας ή βάλαρι, ένα αγρωστώδες φυτό με ισχυρό βλαστό, το βρομόχορτο, και πλήθος άλλα. Μοναδικό κι αξέχαστο είναι το θέαμα της λίμνης όταν ανθίσουν τα νούφαρα ! όσο φτάνει το μάτι απλώνεται ο πράσινος τάπητας των φύλλων τους κι η χαρούμενη παρουσία των άσπρων και κίτρινων λουλουδιών τους, εδώ κι εκεί λαμπυρίζει το νερό σαν μικρά κομμάτια καθρέφτη. 
Σε σύγκριση με άλλα νούφαρα, το λευκό νούφαρο έχει τα πιο μεγάλα άνθη, από 15 μέχρι και 20 εκ. με την ανατολή του ήλιου ανοίγουν και σκορπούν το ευχάριστο άρωμά τους ως το βράδυ που κλείνουν, οι μίσχοι τους, όπως και των φύλλων, έχουν μεγάλο μήκος για να τα οδηγούν στην επιφάνεια του νερού όπου θα τους δώσει πνοή το φως του ήλιου. Το νούφαρο με τα δαντελωτά κίτρινα άνθη κάνει ιδιαίτερα αισθητή την ύπαρξη του με τους εξαιρετικά μεγάλους του πληθυσμούς εδώ στην Κερκίνη, τα φύλλα του, με διάμετρο 5 εώς 8 εκ δεν είναι τόσο μεγάλα όσο του λευκού, τα απαλά χνουδωτά άνθη φύονται σε μικρές ταξιανθίες.

Τα ψάρια
Μια σημαντική ποικιλία από είδη ψαριών μπορεί κι επιβιώνει στη λίμνη και στις εκβολές των ποταμών σ’ αυτήν χάρη στην επάρκεια της τροφής και του οξυγόνου που είναι διαλυμένο στο νερό, χάρη στη θερμοκρασία και στην ποιότητα του νερού, καθώς και χάρη στην ύπαρξη πολλών χώρων που χρησιμεύουν στα ψάρια ως καταφύγια και ως τόποι για αναπαραγωγή. Τριάντα είναι τα είδη που έχουν καταγραφή μέχρι σήμερα, μερικά από τα ψάρια έχουν εμπορική αξία για τους κατοίκους της περιοχής: η πεταλούδα, το σίρκο, το τυλινάρι, με πρώτο βέβαια, το γριβάδι. Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και η πέστροφα, καθώς και η αμερικάνικη πέστροφα, η οποία αποτελεί εκτρεφόμενο είδος που εμφανίζεται στην περιοχή απλά και μόνο επειδή κατόρθωσε να ξεφύγει από τις τοπικές πεστροφοκαλλιέργειες. 
Στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την κατασκευή του προτού φράγματος ως και του δεύτερου, εξαφανίστηκαν ορισμένα είδη ψαριών τα οποία δεν μπορούν πια να ζήσουν εκεί κάτω από τις νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν, τέτοια είναι το χέλι, ο γουλιανός και η τούρνα. Για τα χέλια και τους γουλιανούς είδη με σημαντική εμπορική αξία, φημίζονταν παλιότερα η λίμνη Κερκίνη, χαρακτηριστικά είδη, που ζουν και σε άλλους τόπους, είναι η μαλαμίδα η ποταμόψαρο και η βιργιάνα. Τέλος, στα νερά της Κερκίνης εξακολουθεί να ζει το κουνουπόψαρο, το εισήγαγε εδώ ο άνθρωπος για να καταπολεμήσει τα κουνούπια στις ελώδης εκτάσεις, μιας και η κύρια τροφή του ψαριού είναι οι προνύμφες τους.

Τα αμφίβια
Δώδεκα συνολικά είδη από αμφίβια έχει βρεθεί ότι ζουν στον υγρότοπο, μερικά απ΄ αυτά, μιας και τους αρέσει η υγρασία, συχνάζουν περισσότερο στα παρόχθια δάση. Εδώ βρίσκει κανείς βατράχους και μπομπίνες μα και τον μικρό καταπράσινο δετροβάτραχο, κάποιοι φρύνοι προτιμούν θέσεις περισσότερο ξηρές. Η έντονα χρωματισμένη μαυροκίτρινη σαλαμάνδρα καθώς και δύο τρίτωνες είναι τα αμφίβια με ουρά που κι αυτά αναζητούν την τύχη τους στον φιλόξενο υγρότοπο.

Τα ερπετά
Στον υγρότοπο και στην ευρύτερη περιοχή του έχουν παρατηρηθεί εικοσιδύο είδη από ερπετά όπως και στα αμφίβια, έτσι και στα ερπετά υπάρχουν είδη που προτιμούν να ζουν στους τόπους με νερό αλλά και είδη που τους αρέσουν οι τόποι με κάποια ξηρασία, όπως τα φίδια οχιά, λαφιάτης και μαύρος ζαμενής, οι χελώνες της στεριάς και σαύρες.
Τα πουλιά και η μετανάστευσή τους
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας ευνοεί τη συγκέντρωση στο χώρο της πολλών ειδών από μεταναστευτικά πουλιά κατά τις μετακινήσεις τους πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο από και προς την Αφρική. Κατά κύριο λόγο, αυτό οφείλεται στο ότι η χώρα μας φαίνεται να είναι κόμβος διαφόρων αεροδιαδρόμων μετανάστευσης. Στους υγρότοπους της ξεχειμωνιάζει ένας μεγάλος πληθυσμός από πουλιά που προέρχονται κυρίως από τη Ρωσία και τη Σκανδιναβία. Τα περισσότερα είδη σ΄ αυτή την κατηγορία είναι στρουθιόμορφα, ερωδιοί και παρυδάτια. 
Οι ελληνικοί υγρότοποι είναι σημαντικές περιοχές όπου τα παρυδάτια πουλιά σταματούν κατά την διάρκεια της ανοιξιάτικης μετανάστευσης τους, γιατί οι τόποι αυτοί βρίσκονται κατά μήκος του μεγάλου κυκλικού αεροδιαδρόμου ανάμεσα στις περιοχές ξεχειμωνιάσματος (Δυτική Αφρική, Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειος) και στις περιοχές αναπαραγωγής (Σιβηρία). 
Ιδιαίτερα αξιόλογη είναι και η παρουσία κατά τους χειμωνιάτικους μήνες χιλιάδων ειδών από χήνες και πάπιες, οι οποίες αποτελούν σημαντικό τμήμα του πληθυσμού που ονομάζεται ποντομεσογειακός.

Τα πουλιά
Η λίμνη Κερκίνη: ένας μαγνήτης για πλήθη από φτερωτά όντα, μεταναστευτικά ή μόνιμους κατοίκους, εδώ ο αέρας πάλλεται ολοχρονίς από μικρές και μεγάλες φτερούγες, κι εδώ το τοπίο δονείται από λογιών- λογιών ήχους. Το 1991 έγινε απογραφή των ειδών που συναντά κανείς κατά τις διάφορες εποχές στη λίμνη και στις γύρω περιοχές της, με βάση αυτά τα στοιχεία βρέθηκε ότι: φωλιάζουν στον υγρότοπο ο κορμοράνος, η λαγγόνα, ερωδιοί όπως ο νυχτοκόρακας, ο κρυπτοτσικνιάς, ο λευκοτσικνιάς και ο σταχτοτσικνιάς, η χαλκόκοτα, η χουλιαρομύτα, η βαλτόπαπια, ο μαυροπελαργός κι ο λευκοπελαργος, γλαρόνια όπως το μαυρογλάρονο, το μουστακογλάρονο και το ποταμογλάρονο, το νανοβουτηχτάρι και το σκουφοβουτηχτάρι, η σταχτόχηνα. 
Φωλιάζουν στα γύρο βουνά τα αρπακτικά: κραυγαετός, σταυραετός, φιδαετός, πετρίτης, σαΐνι , τσίφτης, διπλοσάινο και τσιχλογέρακο. Σταθμεύουν πολλά είδη κατά τη μετανάστευσή τους, ανάμεσα τους ιδιαίτερα σημαντικά είναι ο ροδοπελεκάνος, ο αργυροπελεκάνος, η αβοκέτα, ο ψευτομαχητής και λιμόζα.
Αρχές του 1996 στα μέσα του χειμώνα έγιναν νέες μετρήσεις των πουλιών, σε σημαντικούς αριθμούς εξακολουθούν να είναι παρόντα είδη που τρέφονται με ψάρια, όπως ο κορμοράνος, η λαγγόνα ο αργυροτσικνιάς και ο αργυροπελεκάνος, τελευταία μάλιστα, καταγράφηκαν πολλά είδη που δεν είχαν εμφανιστεί παλαιότερα στην ευρύτερη περιοχή, όπως ο στεπογέρακας ή κυνηγογέρακας, ο χηνοπρίστης, ένα είδος μεταναστευτικής πάπιας με κόκκινο πολύ στενό ράμφος και κόκκινα δάχτυλα, ο νανόκυκνος, κύκνος πολύ πιο μικρός από τους άλλους και με πιο κοντό λαιμό, και το ροδόχρωμο εντυπωσιακό φοινικόπτερο, γνωστό ως φλαμίνγκο. 
Πολλά είδη από πάπιες μερικά, μάλιστα σε σημαντικούς αριθμούς καταφθάνουν στη λίμνη: η πρασινοκέφαλη πάπια η χουλιαρόπαπια, το γκισάρι, το κιρκίρι, η ψαλίδα, και άλλες . Επίσης στη λίμνη παρατηρήθηκαν η σταχτόχηνα και η ασπρομέτοπη χήνα καθώς και τα αρπακτικά βασιλαετός, στικταετός και θαλασσαετός. Τουλάχιστον τριακόσια είναι τα είδη των πουλιών που συγκεντρώνει τόσο η λίμνη όσο και τα βουνά που την περιβάλουν !, από αυτά τα πενήντα έχουν περιληφθεί στο κόκκινο βιβλίο των απειλουμένων σπονδυλοζώων της Ελλάδος ως κινδυνέυοντα σπάνια κ.α .

Τα θηλαστικά
Μικρά και μεγάλα θηλαστικά τουλάχιστον πενήντα οκτώ είδη ζουν στην Κερκίνη και στη γύρο περιοχή. 
Τα ποτάμια και τα κανάλια είναι ο τόπος της βίδρας, τα υγρά λιβάδια, οι όχθες του ποταμού και το δάσος το χειμώνα, είναι ο τόπος όπου συναντάμε τα 3000 περίπου βουβάλια που απόμειναν και ζουν στη λίμνη και να βόσκουν ελεύθερα, και είναι ο μεγαλύτερος πληθυσμός βουβαλιών στην Ελλάδα. 
Σε διάφορες περιοχές γύρω από τον υγρότοπο, όπως και στις όχθες των ποταμών και στους πρόποδες των λόφων και των βουνών, κινούνται με προσοχή, προστατευμένα από τις φυλλωσιές, το ζαρκάδι, το αγριογούρουνο, ο λύκος, το τσακάλι, η αλεπού, το κουνάβι, η νυφίτσα, η αγριόγατα, ο ασβός, ο σκαντζόχοιρος και ο λαγός.

Η βίδρα
Το γκριζοκάστανο τρίχωμα της είναι παχύ και αδιάβροχο, και μία μεμβράνη, η νηκτική, ενώνει τα δάχτυλα των ποδιών της, αυτές οι δύο προσαρμογές βοηθούν τη βίδρα να ζει και να κινείτε εύκολα μέσα στο νερό. Το σώμα της, με βάρος 12 κιλά και μήκος που φτάνει τα 120 εκ., είναι λεπτό και μακρουλό, γεγονός που τη βοηθά να κολυμπά με ήρεμες και απαλές κινήσεις, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη εποχή για την αναπαραγωγή της. Τα μικρά, ένα ως τρία, περνούν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους, μαζί με την μητέρα τους. 
Στη βίδρα αρέσουν για τροφή τα ψάρια, τα αμφίβια, τα καβούρια, τα νερόφιδα κι άλλα μικρά ζώα του υγροτόπου, ζει μόνη σε ποτάμια, λίμνες έλη καθώς και σε βραχώδεις ακτές, έχει ανάγκη από νερά καθαρά και όχθες με πλούσια βλάστηση. Βρίσκει ανάπαυση και προστασία ανάμεσα στα βράχια, στους καλαμώνες, στις ανασκαμμένες ρίζες των παρυδάτιων δέντρων, οριοθετεί με τα κόπρανα της το ζωτικό της χώρο! 
Ανάλογα με την τροφή που είναι διαθέσιμη, ο ζωτικός αυτός χώρος κυμαίνεται από 5 μέχρι 40 τετρ. χιλιόμετρα. Στην Ελλάδα τη συναντά κανείς σ΄ όλη την ηπειρωτική χώρα καθώς και στην Κέρκυρα, η βίδρα κινδυνεύει να εξαφανιστεί και γι΄ αυτό προστατεύεται με ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου